Wnra: wat zijn de consequenties voor de OR?

De wet Normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) zal hoogstwaarschijnlijk per 1 januari 2020 in werking treden. Deze wet is een belangrijkste stap in de overgang van de rechtspositie van ambtenaren naar een ‘gewone’ werknemer. Welke impact heeft de wet voor de medezeggenschap?

Waarom deze wet?

In het kort: de ambtenaar moet in de toekomst een gelijke positie hebben als de werknemer in de private sector. De ambtenaar heeft nu namelijk een publiekrechtelijke (eenzijdige) aanstelling en dat moet een civiele (tweezijdige) arbeidsovereenkomst worden. Deze gelijkstelling wordt onder meer gerechtvaardigd, omdat ambtenaren volgens de regering een (te) zware ontslagbescherming hebben en omdat (ontslag)-procedures via het ambtenarenrecht te duur zijn.

Implementatie: zijn de overheidsorganisaties er al klaar voor?

Er is al het nodige gepubliceerd over de veranderingen zelf. Dit artikel gaat over de consequenties voor de OR in de overheidssector. Want die zijn aanzienlijk. Inmiddels zijn de meeste instanties gestart met een implementatietraject. Dat houdt onder meer in dat er een inventarisatie wordt gemaakt van de bestaande arbeidsvoorwaarden, maar ook andere bedrijfsregelingen: denk aan ziekmeldingsprocedures, bevorderingsbeleid en andere zaken die doorgaans niet in een cao staan maar derhalve elders worden vastgelegd, zoals een zogeheten personeelshandboek.

Nieuwe cao’s

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en vakbonden hebben overeenstemming bereikt over een per 1 januari 2020 in te voeren Cao Gemeenten. Voor organisaties die niet direct onder een cao vallen (niet-gemeente overheidsinstanties) moet nog een oplossing worden gevonden: aparte cao’s afsluiten of collectieve regelingen onder de werkingssfeer van een cao brengen.

Meer werk voor de OR

De ondernemingsraad zal een belangrijke rol moeten gaan spelen bij de integratie. Hier past een actieve rol, want simpelweg wachten wat via formele procedures op het bordje van de OR wordt gelegd volstaat niet. Al was het maar het bevorderen van communicatie tussen organisatie en personeel. Daarnaast zal een aantal belangrijke besluiten worden genomen, waar de OR in een tijdige fase over kan discussiëren met de bestuurder. Denk bijvoorbeeld aan het al dan niet ter ondertekening aanbieden van een nieuwe arbeidsovereenkomst aan individuele medewerkers.  Of het vormen resp. up-to-date maken een personeelshandboek.

OR: vul het gat van het GO op!

De normalisering van de ambtelijke verhouding heeft ook gevolgen voor de positie van de medezeggenschap. In de huidige situatie moeten arbeidsvoorwaarden en veranderingen daarin worden afgesproken binnen het georganiseerd overleg (het GO, samengesteld uit een vertegenwoordiging van het gemeentebestuur en lokale leden van betrokken vakbonden). Dit beginsel vervalt. Dat brengt met zich mee dat een overheidswerkgever met de OR regelingen kan treffen over (secundaire) arbeidsvoorwaarden. Dit geldt misschien zeker ook wanneer sprake is van een besluit dat personele gevolgen heeft. Het onderhandelen over maatregelen die daarvoor gewenst zijn gebeurt niet meer in het GO; de OR moet die leemte opvullen!

Belangrijke aandachtspunten

Al in dit jaar is het goed om dicht bij de voorbereidingen op de invoering in jouw organisatie betrokken te zijn. Denk met name aan de volgende punten:

  • Alle arbeidsvoorwaarden en bedrijfsregelingen in personeelshandboek vastleggen
    Omdat alle bestaande regelingen formeel vervallen, zal iedere organisatie een personeelshandboek of iets dergelijk moeten opstellen om alle arbeidsvoorwaarden en bedrijfsregelingen vast te leggen. Denk hierbij aan ziekmeldingsprocedures etc. Deze vervallen immers allen per invoeringsdatum. Speel als ondernemingsraad een rol bij de inventarisatie en vastlegging hiervan. Dit met als doel om te bewaken dat niets vervalt of wordt vergeten. En ze zo nodig up-to-date te maken. Doel is dat het helder wordt hoe de arbeidsvoorwaarden eruit gaan zien voor medewerkers die na de datum van inwerking treden van de Wnra in dienst treden.
  • Instemmingsrecht ondernemingsraad wordt belangrijker: leer onderhandelen
    Het instemmingsrecht van de ondernemingsraad wordt belangrijker. Immers, op dit moment zijn aanpassingen doorgaans al binnen het georganiseerd overleg afgekaart en speelt de OR geen formele rol. Dat wordt onder de nieuwe regelgeving anders. Echt anders, want naast een inhoudelijke beoordeling vergt dit ook onderhandelvaardigheden. Die zijn te leren!
  • Minder cao, meer OR
    Een overheidsinstantie kan besluiten om bepaalde arbeidsvoorwaarden in het vervolg af te spreken met de ondernemingsraad in plaats van met de vakbonden. Dat is een trend die in het bedrijfsleven al een tijdje is ingezet. Dit vergt een andere aanpak van de OR!
  • De invoering zelf
    De OR speelt een belangrijke rol bij invoering van de normalisering. De invoering is geen gespreid bedje en zal bij iedere overheidsinstantie op een andere manier plaatsvinden. Hoe (pro)actief wordt de rol van jouw OR? Bedenk dat minimaal het zogenoemde aanstellingsbeleid formeel zal wijzigen; dit vergt de instemming van de OR. Er komen ook vragen aan de orde als: wat wordt in de nieuwe arbeidsovereenkomsten gezet? Worden aan alle ambtenaren nieuwe arbeidsovereenkomsten ter ondertekening voorgelegd?

Kortom: werk aan de winkel! Wil je eens sparren hoe als OR bij de overheid deze nieuwe rol te gaan vervullen? Vraag onze trainers en adviseurs. Wij komen vrijblijvend langs voor advies en voorstellen!

Met dank aan Jellinghaus en Huisman (White Paper Normalisering)

Mail ons
Bel me terug
Bel (033) 434 58 00

neem gerust contact met ons op