Risico’s en ongevallen door laaggeletterdheid. De blinde vlek van jouw organisatie?

Dit artikel gaat niet over jou. Sterker nog: waarschijnlijk denk je dat dit geen interessant issue is. Want het gaat over laaggeletterdheid, en waarschijnlijk speelt dit niet in jouw team, of jouw OR. Het kan zomaar een blinde vlek zijn, maar misschien speelt het wel in jouw organisatie. En in sommige organisaties zeker!

De kans op fouten en ongelukken op het werk neemt toe doordat werknemers in sommige sectoren maar heel beperkt kunnen lezen of schrijven. Dat blijkt uit een studie van de Stichting Lezen & Schrijven.

De problemen zijn het grootst in de schoonmaakbranche. 40 procent van de schoonmakers kan geen etiketten op schoonmaakmiddelen lezen of een takenlijst afvinken. Op een gedeelde tweede plaats volgen hulpkrachten in bouw en industrie en mensen die productiemachines bedienen. In deze groepen kan 37 procent niet lezen of schrijven.

Hoe vaak komt het voor?

In totaal zijn in een kleine 10% van alle organisaties in Nederland laaggeletterden werkzaam. Dat betekent dat men wel enigszins kan lezen en schrijven, maar onvoldoende om goed te kunnen functioneren in het maatschappelijke leven. Laaggeletterdheid komt niet vooral voor bij werknemers met een buitenlandse afkomst: liefst twee derde is juist autochtoon. Vaak weten hun collega’s dit niet, want laaggeletterden hebben allerlei manieren om hier mee om te gaan of het te verbergen.

Probleem voor iedereen in organisatie

Werknemers die niet of slecht kunnen lezen of schrijven lopen extra risico’s op het werk. Ook kunnen zij zich op de arbeidsmarkt amper verbeteren en komen niet goed mee in de maatschappij.

Vertaald naar de werksituatie in Nederland: er zijn ongeveer 750.000 werknemers die problemen hebben met lezen en schrijven. Daardoor kunnen zij bijvoorbeeld veiligheidsinstructies niet of maar gedeeltelijk begrijpen. En dat brengt risico’s met zich mee: uit onderzoek blijkt dat in 5 tot 10% van alle arbeidsongevallen taalbeheersing een rol speelt.

Begrip voor probleem in de praktijk

Hoe werkt het nu in de praktijk? Doorgaans zijn de meeste veiligheidsinstructies op een hoog taalniveau geschreven. Voor werknemers die deze waarschuwingen of veiligheidsvoorschriften niet of onvoldoende begrijpen is er aanzienlijk meer kans dat zij zichzelf, collega’s of derden schade toebrengen. Of erger: lichamelijk letsel. Je kunt je goed voorstellen wanneer dit risico het grootste is, bijvoorbeeld: bij uitzendkrachten, voornamelijk schriftelijke instructies, weinig werkbegeleiding of job coaching, veel verloop van personeel, grote werkdruk.

Wat te doen?

Voor werkgever en OR zijn er diverse concrete aandachtspunten. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Weet dat het probleem van laaggeletterdheid kan spelen. Omdat het dikwijls verborgen blijft is het nodig om te onderzoeken hoe vaak het binnen jour organisatie voorkomt en het zo nodig bespreekbaar te maken.
  • Voor taalvaardige werkgevers en OR-leden misschien minder denkbaar, maar opleidingen of trainingen in lees- en schrijfvaardigheden kunnen zinvol zijn.
  • Doe aan risicopreventie: werk bij arbo-voorlichting en werkinstructies met pictogrammen, foto’s en video’s. Schriftelijke voorlichting is zelden voldoende: spreek af dat er altijd een combinatie is met mondelinge voorlichting. Dat vergt dan ook een bij de doelgroep passend taalgebruik. En als er regelmatig werknemers ingeschakeld worden die de Nederlandse taal niet goed machtig zijn, vergt dat ook specifieke aandacht.
  • Check of de RI&E aandacht heeft voor laaggeletterdheid in de organisatie en voor de manier hoe daarmee wordt omgegaan.
  • Toets bij het geven van voorlichting en instructies of de uitleg is begrepen, voordat de werknemer zelfstandig aan het werk gaat. Dat gaat verder dan de vraag ‘heb je het begrepen?’!

Waar een wil is, is een weg

Een schoonmaakbedrijf erkent het probleem en probeert daar iets aan te doen. Er zijn ‘taalmaatjes’ actief in de organisatie. Zij helpen op een laagdrempelige manier collega’s met praktische problemen. Niet alleen direct werk-gerelateerd, maar ook over andere zaken waar ze tegen aanlopen, zoals een brief van de gemeente of de Belastingdienst. Gericht op de ontwikkeling van werknemers zijn er ook voorbeelden van werken aan verbeteren taalvaardigheden van werknemers, zodat ze op het werk én daarbuiten beter kunnen lezen, schrijven en communiceren. En dat laatste is een mooie vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen. In het belang van werkgever, werknemer en samenleving.

Dus: pak je dit vraagstuk op of laat je het liggen? Vind je het lastig maar wil je wel hulp om aan de slag te gaan? Vraag ons om advies!

 

Mail ons
Bel me terug
Bel (033) 434 58 00

neem gerust contact met ons op