Instemmingsrecht bij een ‘pilot’ – Nét weer andere richtlijnen vergeleken met het adviesrecht

Na ons recente artikel over adviesrecht bij een ‘pilot’ (zie artikel) kijken we dit keer naar het instemmingsrecht. Ook bij instemmingsplichtige zaken geven bestuurders geregeld aan dat er geen formele rol is voor de OR. Maar is dit wel zo?

De argumentatie is vaak vergelijkbaar: het instemmingsrecht wordt niet toegekend, omdat het om een proef, ‘pilot’ of iets dergelijks gaat. Maar klopt de redenatie van deze bestuurders eigenlijk wel? Voor de OR is het bij pilots in ieder geval niet altijd duidelijk wanneer er sprake is van een besluit dat ter instemming moet worden voorgelegd. Wanneer heeft de OR nu wel of geen instemmingsrecht?

Voor alle helderheid: we bespreken hier zaken die normaal gesproken (wanneer het geen pilot of experiment betreft) instemmingsplichtig zijn. Het wordt onduidelijk wanneer bestuurders het instemmingsrecht van de OR ter discussie stellen. Dat speelt nogal eens, wanneer er sprake is van een pilot, proef, experiment of iets dergelijks. Zulke experimenten kunnen op zich wel omkeerbaar zijn, waardoor het lijkt dat ze niet aan de OR hoeven worden voorgelegd. Toch zijn er situaties, waarbij dat volgens de WOR wel moet. Dan moet de bestuurder instemming vragen aan de OR voor de plannen.

Een pilot is instemmingsplichtig als die over belangrijke dingen gaat en als de gevolgen groot kunnen zijn. Kantonrechters hebben daar meerdere keren uitspraak over gedaan.

Impact als toetssteen in de rechtspraak

Er is een duidelijke lijn zichtbaar in de rechtspraak. Kantonrechters toetsen het instemmingsplichtige karakter van het besluit om een pilot te starten niet alleen aan de tijdelijkheid: een pilot hoeft niet per se definitief te zijn en de situatie omkeerbaar.

Voor kantonrechters is het van belang of de pilots:

  • geruime tijd gevolgen zullen hebben;
  • gevolgen kunnen of zullen hebben voor een aanzienlijke groep werknemers;
  • impact zullen hebben binnen het bedrijf vanwege de veranderingen voor de werknemers.

Indien een of meer van deze zaken spelen, is er naar het oordeel van de kantonrechter sprake is van een instemmingsplichtig besluit. Het instemmingsplichtige karakter volgt in dit geval uit het feit dat die impact er zal zijn, ook al is het gedurende een afgebakende tijdelijke periode.

Het instemmingsrecht is bijvoorbeeld van toepassing bij een proefperiode om een nieuwe verzuimregeling uit te testen. Of bij een tijdelijke werktijdenregeling gedurende de vakantieperiode. Of wanneer men gedurende een reorganisatieperiode de werving – en selectieprocedures aan wil passen.

Conclusie

Regelingen die in de lijst van artikel 27 WOR voorkomen, kunnen als pilot, test of tijdelijk project ingevoerd worden. In bepaalde omstandigheden kan die pilot of test instemmingsplichtig zijn. Of die dan onder het instemmingsrecht van artikel 27 valt, is onder andere afhankelijk van de gevolgen van een besluit. Vooral wanneer de gevolgen naar verwachting groot zijn, bijvoorbeeld door het aantal betrokken werknemers of de duur van de pilot, dan is het instemmingsrecht al gauw van toepassing.

Advies aan de OR

Bij tijdelijke instemmingsplichtige besluiten heeft de OR instemmingsrecht. Voorkom dat je in een welles-nietes-discussie met de bestuurder verzeild raakt.

Een aantal concrete tips op een rij:

  • Zie je als OR aankomen dat een pilot aanstaande is waarbij het instemmingsrecht mogelijk gaat spelen, wacht niet af. Maak afspraken over het tijdstip en de wijze waarop de ondernemingsraad bij het besluitvormingstraject wordt betrokken.
  • Maak ook afspraken over de betrokkenheid van de OR in de fase voorafgaand aan de pilot en het eventueel betrokken zijn of worden bij werkgroepen.
  • Vergeet niet om voorafgaand aan het instemmingsverzoek inhoudelijk alvast de discussie aan te gaan. Geef in een vroeg stadium welke eisen de OR stelt aan een pilot en wat eventuele mogelijkheden en grenzen zijn. Stuur aan op afspraken die de OR in de afspraken en regelingen terug wil zien.
  • Wees kritisch op de noodzaak van de pilot: wellicht kunnen de doelen ook op een andere wijze worden behaald. Evalueer daarom ook zelf het verloop en de resultaten van de pilot.
  • Wanneer je het instemmingsrecht niet wil claimen: zorg dan dat er goede afspraken worden gemaakt over de inhoud, het doel, de duur van pilot en het evalueren daarvan. Leg dat vast, en laat de bestuurder dat ook onderschrijven.

Een goede discussie over wel of geen instemmingsrecht bij een pilot hoeft niet per se beslecht te worden door de kantonrechter! Vraag onze adviseurs om advies!

Auteur: Drs. Walter van der Ploeg, sr Trainer/Adviseur


Wij zijn experts in besluitvorming

Wij helpen je écht invloedrijk te zijn

Aandacht voor belangen

Goed gevoel voor de praktijk

Heb je vragen?

Neem direct contact op met via
(033) 434 58 00