Betere besluitvorming met een gekleurde hoed op

Heb je er ook last van? Vergaderingen die nogal eens verzanden in eindeloze discussies. In plaats van inhoudelijk in te gaan op het onderwerp of op elkaars argumenten, proberen de leden elkaar te overtuigen van hun eigen standpunten. Uiteindelijk wint niet de beste oplossing, maar degene die het best gebekt is.

Om vruchtbaarder te vergaderen, ontwikkelde de Britse psycholoog, arts en managementauteur Edward de Bono een methode met zes (denkbeeldig) gekleurde hoeden. De methode gaat uit van het idee, dat mensen vaak geneigd zijn problemen consequent op eenzelfde manier te benaderen: met een bepaalde gekleurde denkhoed. Een denkhoed staat symbool voor een manier van denken. Door eens een andere kleur hoed op te zetten, word je gedwongen om vraagstukken van een andere kant te bekijken.

De kleuren verklaard

e witte hoed heeft een neutraal en objectief karakter, en gaat uit van objectieve en feitelijke informatie en cijfers.

De witte hoed heeft een neutraal en objectief karakter, en gaat uit van objectieve en feitelijke informatie en cijfers.

De rode denkhoed staat voor het gevoel dat een onderwerp oproept, en geeft je een emotionele kijk op de zaak.

De rode denkhoed staat voor het gevoel dat een onderwerp oproept, en geeft je een emotionele kijk op de zaak.

zwarte-hoed

De zwarte hoed benadrukt de nadelen. Vaak is dit negatief en pessimistisch en benadrukt het vooral waarom iets niet kan. Zet deze hoed vooral op om als advocaat van de duivel stil te staan bij eventuele hindernissen op de weg.

gele-hoed

De invalshoek van de gele hoed gaat primair uit van de voordelen van een idee. Met de gele hoed bekijk je het van de zonnige kant en accentueer je de meerwaarde.

groene-hoed

De groene denkhoed staat voor creativiteit, groei en mogelijkheden. Met een groene hoed op zoek je alternatieven en vind je een makkelijker een oplossing waar anderen vastlopen.

blauwe-hoed

De blauwe hoed heeft extra aandacht voor het vergaderproces. Met de blauwe hoed handel je beschouwend. Je dirigeert het denkproces in de groep en stuurt de communicatie.

Bij teams die experimenteren met de hoeden, blijkt dikwijls dat de discussies vruchtbaarder zijn. Er komen meer ideeën bovendrijven, de uitkomsten worden evenwichtiger. Bijvoorbeeld: wanneer een enkeling tijdens de behandeling van de voordelen van een voorgenomen besluit begint over de nadelen, biedt de blauwe hoed soelaas. Met deze hoed op kan de voorzitter het proces in de hand houden en bijvoorbeeld de nadelen parkeren tot later in de vergadering.

Dominante kleuren

In de praktijk van OR-teams zien we vaak dat de rode en de zwarte hoed elkaar versterken. Dikwijls zijn er leden die vanuit gevoel en emoties een vraagstuk benaderen en de onrechtvaardige aspecten benadrukken – de rode hoed. Wanneer een of meer leden vanuit de zwarte hoed inhaken met nadruk op negatieve aspecten, en vooral zeggen waarom een voorgenomen besluit niet goed uit zal pakken, dan is het moeilijk om zakelijk naar het vraagstuk te blijven kijken. De gele en groene invalshoeken delven het onderspit. Alleen een krachtige blauwe denkhoed-benadering kan weer evenwicht brengen in de discussie. Niet zelden moet de voorzitter daarvoor zorgen.

Toepassingen

De methode-De Bono werkt goed in diverse situaties. Niet alleen in de OR, maar ook in projectteams, op de werkvloer, in diverse vormen van overleg. Het prettig van de methode is dat deze uitblinkt door haar eenvoud. Bijvoorbeeld:

  • Wordt er wel erg rooskleurig gesproken over een onderwerp? Het kan geen kwaad om er samen eens met de zwarte hoed op naar te kijken. Of ligt er juist een impulsief plan op tafel? Dan kan de witte hoed voor tegenwicht op basis van feiten zorgen.
  • Niet alleen bij vergaderingen, maar ook bij individuele voorbereiding: zoek bewust naar de denkhoed van waaruit je hebt geredeneerd. En welke denkhoeden nog niet gebruikt te zijn. Vervolg de analyse gericht vanuit de ontbrekende denkhoeden ofwel: denkwijzen. Je zult zien dat het verhelderend werkt.
  • Lukt het niet goed om tot besluitvorming te komen? Gebruik de denkhoeden-techniek om creativiteit te bevorderen in de discussie (dat is op zich al een groene denkhoed-benadering). Vanuit nieuwe gezichtspunten bekijk je met elkaar de vraagstelling. Dit levert verrassend nieuwe invalshoeken en alternatieven op.
  • Gebruik de kleuren niet alleen om evenwicht aan een bepaalde kleur denkhoed te bieden. Ga juist eens allemaal vanuit dezelfde kleur denken en vanuit dat gezichtspunt de vraagstelling bekijken. Ineens begrijp je de argumenten van je collega bijvoorbeeld veel beter. Doe dit vervolgens ook vanuit andere kleuren. Sluit af met door met elkaar de blauwe denkhoed op te zetten en alles op een rij te zetten. Met blauw maak je onderscheid tussen hoofd- en bijzaken. En uiteindelijk kom je tot een besluit.
  • Ken je de vergader-BOB al? Hiermee kun je discussies stroomlijnen door achtereenvolgens onderscheid te maken tussen Beeldvorming, Oordeelsvorming en Besluitvorming. De gekleurde hoeden van De Bono sluiten hier mooi op aan. Het gaat niet om het gezamenlijk achtereenvolgens stil staan bij de denkkleuren. Wanneer iedereen bij elke kleur een bijdrage levert, dus niet alleen vanuit eigen kleur, kan er een evenwichtiger slotsom komen.
    Gebruik achtereenvolgens: voor beeldvorming de witte hoed. Voor het op een rij zetten van objectieve beschikbare informatie: feiten en cijfers.
    Vervolgens benut je bij oordeelsvorming de rode, zwarte, gele en groene hoed om vanuit verschillende invalshoeken afwegingen te maken.
    Tot slot, wanneer je met elkaar aan besluitvorming toe bent, gebruik je de blauwe denkhoed om alles op een rij te zetten en tot een conclusie te komen.

Werken met de methode-De Bono is niet alleen nuttig, het is ook leuk! In het begin vraagt de juiste toepassingen nog om enige begeleiding. Maar wanneer je er mee werkt in een team heeft het vaak een positief effect op de teamsamenwerking. Een mooie bijkomstigheid!

Wil je leren werken met de methode van de gekleurde denkhoeden? Neem contact met ons op!

Mail ons
Bel me terug
Bel (033) 434 58 00

neem gerust contact met ons op