Drie adviezen van oud voorzitter Ondernemingskamer

Tijdens ons symposium op 29 mei jl. gaf prof. mr. Huub Willems, voormalig voorzitter van de Ondernemingskamer te Amsterdam, een interessant en prikkelend kijkje achter de schermen van de rechtspraktijk rondom ondernemingsraden. Hij had een duidelijke boodschap over hoe ondernemingsraden invloed op besluitvorming kunnen uitoefenen.

Willems spoort ondernemingsraden aan om gebruik te maken van hun rechten en macht, en zich stevig en zelfbewust op te stellen. Interessant is dat hij daarbij niet per se aanstuurt om een gerechtelijke procedure te starten. Hij moedigt de OR vooral aan om zelfbewust tot eigen standpunten te komen en niet te snel mee te gaan in de redenatie van de bestuurder. In grote lijnen geeft hij 3 belangrijke, samenhangende adviezen.

  1. Wacht niet tot je om advies gevraagd wordt

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) geeft aan waarover de bestuurder advies moet vragen. Met als uiterste limiet het voorgenomen besluit, voordat het uitgevoerd wordt. Willems geeft aan dat er alle ruimte is om eerder in gesprek te gaan met de bestuurder en advies te geven, ook ongevraagd. Hoe stellender, hoe meer de bestuurder daar bij zijn voorgenomen besluit en adviesaanvraag rekening mee moet houden. Zegt de bestuurder dat het advies van de OR te prematuur (te vroeg) is? Geef als OR vooral aan dat de OR het belangrijk vindt dat bij de verdere planontwikkeling X of Y meegenomen moet worden. Bijvoorbeeld geen gedwongen ontslagen, of het niet stapsgwijs ontmantelen van een bepaalde afdeling.

Willems zegt ook dat je als OR niet moet blijven wachten tot je als OR om advies gevraagd wordt. Feitelijk moedigt hij aan om proactief te zijn. Dat kan door goed op de hoogte te zijn van wat er speelt, inhoudelijke kennis te ontwikkelen of zo nodig binnen te halen, en duidelijk en assertief te zijn als het gaat om het duidelijk maken wat de OR belangrijke uitgangspunten of eisen vindt.

  1. Vraag vooral door

Doorvragen is noodzakelijk, maar ook een kunst. Willems herkent dat uit de praktijk: hij was zelf eerder in zijn carrière ook bestuurder, en later als rechter kwam het ook aan de orde. Soms geven bestuurders heldere en adequate antwoorden, maar soms uit helemaal niet. Gebruik makend van vaktermen en vaagheden wordt niet altijd antwoord gegeven op de vraag. Blijf als OR in de Overlegvergadering niet stil elkaar aankijken, maar vraag door. Geef zo nodig aan dat je niet tevreden bent met het antwoord, geef concreet aan waar je antwoord op wilt. In lijn met het eerste advies: geef ook aan wat de OR belangrijk vindt. En wanneer de bestuurder stelt dat de vragen van de OR niet relevant zijn: lees het derde advies.

  1. Bepaal zelf waar je over adviseert

Willems adviseert: beperk je als OR niet louter tot wat er wordt beschreven in de adviesaanvraag. Wanneer er meer ontwikkelingen zijn en je die als OR er bij wilt betrekken: doe dat. Voorkom dat de salamitactiek werkt en adviseer niet over kleine partjes, maar adviseer ook over de context. Dus als het bijvoorbeeld gaat om het sluiten van een bedrijfsactiviteit of –onderdeel, of afdeling of vestiging: betrek ook andere ontwikkelingen die geweest zijn en mogelijk nog komen. Stel gerust eisen als je dat belangrijk vindt. Zie ook het eerste advies.

Mocht de bestuurder stellen dat de vragen van de OR niet relevant zijn: Willems is daar duidelijk in: dat bepaalt de OR zelf. De bestuurder bepaalt zelf wat hij met de adviezen van de OR wil doen, maar moet in ieder geval wel ingaan op vragen en voorstellen van de OR. Het is wennen voor sommige bestuurders, maar staat de OR vrij om de inhoud van het voorgenomen besluit zelf ter discussie te stellen. Willems dringt aan op goede kwalitatieve onderbouwing.  Mogelijk is specifieke deskundigheid nodig om de aanleiding en noodzaak van het besluit kritisch tegen het licht te houden. Die deskundigheid kan binnen de OR aanwezig zijn of extern ingehuurd worden. Maar gaat het om praktische vraagstukken: wat let je om zelf, vanuit de ervaring vanuit de werkorganisatie, wensen en voorwaarden te benoemen?

De adviezen van Willems sluiten naadloos aan bij ons eerdere artikel 6 tools voor de OR voor maximale invloed bij een adviesaanvraag. Bespreek met elkaar en communiceer met de bestuurder wat je als OR belangrijk vindt en in het voorgenomen besluit absoluut terug zou willen zien. Wees niet bang om een ‘programma van eisen’ te formuleren bij de oplossingsrichting die de bestuurder voorlegt.

Benieuwd naar concrete stappen om maximaal invloed uit te oefenen bij adviesaanvragen? Neem contact met ons op!

Mail ons
Bel me terug
Bel (033) 434 58 00

neem gerust contact met ons op