Adviesrecht bij pilots en experimenten

Wat doe je als OR wanneer je dreigt buiten spel te worden gezet doordat een nieuwe maatregel als pilot of als proef wordt gepresenteerd? Regelmatig geven bestuurders aan dat er geen sprake is van adviesrecht omdat het om een ‘pilot’ (of proef/experiment) gaat. Het is bij pilots voor de OR niet altijd duidelijk wanneer er sprake is van een besluit dat ter advisering moet worden voorgelegd. Maar heeft de OR nu wel of geen adviesrecht bij een ‘pilot’?

In dit artikel gaan we uit van organisatiebesluiten die in principe adviesplichtig zijn. Soms worden dergelijke besluiten bij wijze van proef voorafgegaan door pilots of gepresenteerd als ‘experiment’. Het is goed mogelijk dat zulke experimenten echt omkeerbaar zijn. Dat betekent dat het volgens de WOR geen voorgenomen besluiten zijn die ter advisering aan de OR moeten worden voorgelegd.

Er zijn echter wel duidelijke voorwaarden om besluiten als experiment of pilot te kunnen aanmerken. De Ondernemingskamer stelt deze 3 voorwaarden om een pilot niet ter advisering te hoeven voorleggen:

  1. het experiment moet beperkt zijn in tijd;
  2. het experiment moet beperkt zijn in omvang;
  3. de ondernemer dient toe te zeggen advies te vragen zodra het experiment leidt tot definitieve besluitvorming.

Aanpak van de OR

Voordat je als OR over een of meer van deze voorwaarden in discussie gaat, begin eerst met de check of er onomkeerbare beslissingen worden genomen. Is dat het geval? Dan is er geen sprake (meer) van een pilot / experiment en is het adviesrecht van toepassing.

Onomkeerbaarheid stel je ter discussie aan de hand van een aantal checkvragen:

  • ‘Is deze pilot bedoeld om op een of andere wijze definitief in te voeren?’
  • ‘Wat moet het concrete resultaat van deze pilot zijn?’
  • ‘Onder welke voorwaarden resp. in welke situaties wordt deze pilot teruggedraaid/stopgezet?’

Dergelijke vragen geven een beeld of het een echt open experiment is, of dat het op een of andere manier definitief besloten gaat worden. Deze vraag kun je ook letterlijk stellen.

Wanneer er instemmingsplichtige aspecten aan de pilot kleven kan de OR het instemmingsrecht claimen. Kantonrechters hebben meerdere keren aangegeven dat onder omstandigheden pilots instemmingsplichtig kunnen zijn. Dit is onder andere afhankelijk van aard en omvang van de gevolgen voor betrokken werknemers. Het adviesrecht hoeft niet eens van toepassing te zijn.

(Nog) geen adviesrecht?

Als de OR (nog) geen adviesrecht heeft, wil dat niet zeggen dat de OR achter de feiten aan moet hollen en niets kan doen. De OR kan immers afspraken maken over het tijdstip en de wijze waarop de ondernemingsraad in dit besluitvormingstraject wordt betrokken.

Tip: maak de afspraken dan zo dat deze bijdragen aan het vergroten van de betrokkenheid van de OR in de fase voorafgaand aan de adviesaanvraag. Denk bijvoorbeeld aan afspraken over:

  • de evaluatie van de pilot, de criteria daarbij en op welke wijze de OR hierbij betrokken zal worden;
  • tussentijdse informatievoorziening;
  • het eventueel betrokken zijn of worden bij werkgroepen;
  • het tijdstip waarop het experiment afgelopen zal zijn;
  • indien later alsnog adviesrecht van toepassing is, wanneer de OR de adviesaanvraag tegemoet kan zien.

Los hiervan: ga ook inhoudelijk de discussie aan. Stuur aan op afspraken, geef ongevraagd advies.

Vinger aan de pols

Let er als OR op dat de afspraken die gemaakt zijn ook worden nagekomen. Agendeer de pilot tegen de tijd dat deze afgelopen zou moeten zijn. Evalueer de uitkomsten ook zelf. En stel de vraag of het experiment op een of andere wijze definitief wordt ingevoerd. Want dan zou de OR volgens afspraak en de WOR een adviesaanvraag moeten ontvangen.

Ook regelmatig discussies over wel of geen adviesrecht bij een pilot? Vraag onze adviseurs om advies!

Mail ons
Bel me terug
Bel (033) 434 58 00

neem gerust contact met ons op